Yrd. Doç. Dr. Murat Bilge
JAS KIBRIS'TA
23 Nisan 2010 Cuma
   
   

KONGRE KONUSU: Çocuklar İçin Beden Eğitimi ve Spor (SÖZEL BİLDİRİ)

 

Çoklu Branş Yetenek Belirleme ve Geliştirme Üzerine Bir Pilot Çalışma

 

Murat Bilge *

Gökhan Deliceoğlu *

Şenay Bağdatlı *

Murat Uygurtaş **

Özge Çalışkan *

 

 *   Kırıkkale Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu

 ** Hacettepe Üniversitesi Spor Bilimleri ve Teknolojisi Yüksekokulu

 

ÖZET:

Sporla ilişkili hareketler döneminin hemen başında başlatılan branş antrenmanlarının, çocukların genel sportif eğitimi eksik almalarına yol açtığı düşüncesiyle pilot bir çalışma başlatılmıştır. 5-6 yaşlarında projeye kabul edilen çocuklara branşlaşma yaşlarına kadar genel bir sportif eğitimle beraber, takım sporları, bireysel sporlar ve rekreatif sporlar düzenli olarak uygulatılacaktır. Periyodik olarak yapılan antropometrik ve fiziksel testlere ilave olarak branş yetenek testleri de kapsama alınacaktır. Boylamsal çalışma sonucu objektif verilerle branş önerileri getirilecektir. Aynı anda kontrol grubu ölçümleri de gerçekleştirilecektir.

 

ANAHTAR SÖZCÜKLER: Yetenek Belirleme, Çoklu Branş.

 

ANA METİN:

 

Çocukların kendi yaş gruplarında, ortalamanın üzerinde sahip oldukları antropometrik, motorik, fizyolojik, psikolojik özellikler bütünü olarak tanımlanan “yetenek” kavramı; elit sporcu yetiştirebilmek için yapılan “Yeteneğin Belirlenmesi”, “Yeteneğin Tanımlanması”, “Yeteneğin Aranması”, “Yeteneğin Geliştirilmesi”, “Yetenek Seçimi” gibi başlıklar altında, spor bilimcilerinin ve uygulayıcıların önemli çalışma başlıklarından biri olmuştur (Sevim 2002, Karl 2001, Muratlı 2007, Leblanc 2005).

Spora başlama ya da branş antrenmanlarına başlama yaşları, ülkemizde literatür bilgilerinden çok daha önlere çekilmiştir. Bu saptama da bizi; antrenmanın “Çok Yönlü Gelişim İlkesi” ‘ ni tekrar gözden geçirmeye yönlendirmiştir (Bompa 2005). Spora, branş antrenmanlarıyla başlayan çocuklarda, genel sportif eğitimin yetersiz gelişimi ve aynı zamanda “Oyun ve Eğlence” kavramlarından uzak antrenman içerikleri, sporda kesintiye sebep olabildiği gibi, performans yaşlarına gelen sporcularda da istendik hareket gelişiminde yetersizlikler görülebilmektedir (Graham 1993, Naspe 2005, Dekoven 2005, Byl 2007, Byl 2004, Cahill 1993).

Bu sebeple çocuklarda “Çoklu Branş Yetenek Belirleme ve Geliştirme” hedefli bir proje başlatılmıştır. 5-6 yaşlarında projeye kabul edilen çocuklara haftada 90’ar dakikalık 3-4 antrenman seansında, Tablo 1’de görülen oranlar doğrultusunda 45’er dakikalık bölümlerde temel sporlar (Atletizm – Cimnastik – Yüzme ), takım sporları (Basketbol, Futbol, Hentbol, Voleybol), Bireysel sporlar (Raket sporları, yakın temas sporları), Fitness-Wellness aktiviteleri (Yoga, Pilates, Bale, Eşli Dans, Fitness) ve Rekreatif etkinlikler (Satranç, Dart, Bocce, Paintball, Tırmanma Duvarı) yaptırılmaktadır.

Altı ayda bir Tablo 2-3’de görülen antropometrik ölçümler ve motorik performans testleriyle çocukların;

 

a.)  Bir önceki ölçümlere göre gelişimleri

b.)  Kendi kronolojik yaş grupları içerisindeki yeri

c.)  Uluslararası normatif değerler içerisindeki yeri, belirlenmesi planlanmış, ilk ölçümler alınmıştır (ACSM 2000, ACSM 2001, Açıkada 2008, Kamar 2003, Küçük 2009, Tutkun 2007) .

Dört ya da beş periyodik ölçüm devamında da, branşlara yönelik yetenek belirleme testlerine yine periyodik olarak tabi tutulacak olan çocukların, 11-12 yaşlarına geldiklerinde özellikle takım sporlarına yönlendirmek için objektif kapsamlı bireysel verilerine ulaşılacaktır (Trnicic 2008, Mujika 2009, Mohammed 2009, Gabbet 2007, Bailey 2009).

Bu aşamada da çocuğun, ailesinin ve proje ekibinin, eldeki veriler eşliğinde olası vereceği branş kararı, yine proje ekibinin yönlendirmesiyle “kulüpleşme” ile noktalanacak, ama ölçümler devam ettirilecektir.

Çalışmada 2 adet kontrol grubu planlanmıştır. Birinci kontrol grubu, erken branş antrenmanına başladığı düşünülen bir grup olacaktır. İkinci kontrol grubu da düzenli olarak sportif aktivitelere katılmayan aynı yaş grubu çocuklar olacaktır (Jimenez 2008).

Bu projenin birincil hedefi, çocukların kendi yaş gruplarına özgü fiziksel aktiviteleri “Oyun” formatında ve uzmanlar eşliğinde uygulaması sağlanarak hareket eğitimine gönüllü ve etkin katılmasıdır. Diğer hedef de, henüz ülkemizin özellikle takım sporlarında “Olimpiyatlar”’da temsil edilemediği düşünülürse, boylamsal bir “Yetenek Geliştirme Modeli” ile bu konuya katkı sağlayabilme düşüncesidir.

 

Tablo 1. Çoklu Branş Yetenek Belirleme ve Geliştirme Pilot Proje Yıllık Program Örneği

Haftada 3 seans (90’x3)

Yıllık 52 Hafta X 3 antrenman X 90’

TOPLAM YILDA 229 saat

5-6 YAŞ

7-8 YAŞ

9-10 YAŞ

11-12 YAŞ

TEMEL BRANŞLAR

CİMNASTİK

% 20

% 15

% 15

% 10

EĞİTSEL OYUNLAR

% 10

% 10

% 10

% 10

BECERİ - KOORDİNASYON

% 10

% 10

% 10

% 10

ATLETİZM

% 10

YÜZME

% 10

% 10

% 10

% 10

SALON SPORLARI

BASKETBOL

% 15

% 25

% 25

% 30

FUTBOL

HENTBOL

SALON HOKEYİ

VOLEYBOL

RAKET SPORLARI

TENİS

% 10

% 10

% 10

% 10

BADMİNTON

MASA TENİSİ

FITNESS - WELNESS

FITNESS

% 10

% 10

% 10

% 10

STEP

AEROBİK

PİLATES

YOGA

BALE

DANS

YAKIN TEMAS SP.

SELF DEFENCE

-

% 5

% 5

% 5

TAEKWON-DO

JUDO

CAPPOEIRA

REKREATİF BRANŞLAR

DART

% 5

% 5

% 5

% 5

BOCCE

BOWLİNG

BİNİCİLİK

TIRMANMA

PAİNTBALL

 

 

 

 

Tablo 2. Çoklu Branş Yetenek Belirleme ve Geliştirme Pilot Proje Erkekler Birinci Ölçüm Sonuçları

 

ERKEK

2001 DOĞUMLU  N=11

2002 DOĞUMLU               N=12

2003 DOĞUMLU     N=12 

2004 DOĞUMLU      N=17

2005 DOĞUMLU                N=10

Ort.

SS

Ort.

SS

Ort.

SS

Ort.

SS

Ort.

SS

VÜCUT AĞIRLIĞI (kg)

32,56

8,237

32,2

11,04

24,5

3,609

22,82

2,838

17,54

1,467

VÜCUT YAĞ YÜZDESİ  (%)

18,42

9,075

22,55

11,2

14,8

5,302

15,99

4,02

12,16

4,076

BOY UZUNLUĞU (cm)

133,3

4,452

127,5

6,481

121,4

3,553

116,4

4,738

106,4

3,309

VÜCUT KİTLE İNDEKSİ (kg/m2)

18,17

3,547

19,45

4,798

16,62

2,283

16,85

1,778

15,52

1,584

OTURMA BOYU (cm)

70,1

3,035

68,88

3,314

65,15

2,811

63,7

3,42

57

2,517

EL UZUNLUĞU (cm)

14,3

1,567

14,38

1,188

13,26

0,903

12,9

0,852

12

0

ÖN KOL UZUNLUĞU (cm)

33,3

2,406

33,13

1,727

30,81

2,058

30,3

2,13

25,86

2,41

KULAÇ UZUNLUĞU (cm)

133,8

7,815

127,3

5,776

118,9

5,172

114,9

5,524

101

3,266

ÜST KOL UZUNLUĞU (cm)

20,18

7,278

20,63

1,923

19,41

1,448

18,2

1,609

16

3,367

OMUZ GENİŞLİĞİ (cm)

29,7

1,41

30,01

1,758

26,99

1,733

27,04

1,489

25,12

1,264

KALÇA GENİŞLİĞİ (cm)

23,01

2,628

23,69

3,366

20,62

1,448

20,29

1,136

18,74

0,378

KARIŞ UZUNLUĞU (cm)

16,3

2,003

16,25

1,581

15,63

1,149

14,79

1,228

13,86

1,069

AYAK BOY UZUNLUĞU (cm)

19,6

1,075

18,75

1,488

17,56

1,625

17

1,376

15,71

0,756

10 METRE SPRİNT (s)

2,587

0,183

2,734

0,132

2,81

0,225

2,851

0,156

3,134

0,371

20 METRE SPRİNT (s)

4,512

0,309

5,03

0,384

5,371

0,767

5,264

0,338

5,876

0,81

BOSCO DİKEY SIÇRAMA (cm)

17,47

2,968

14,84

3,071

14,01

3,563

15,11

2,333

14,03

4,14

UZUN ADIM ATLAMA (cm)

109,4

24,8

112,3

20,18

93,92

30,83

93,75

15,15

85,83

16,77

UZAN ERİŞ ESNEKLİK (cm)

20,6

6,862

26

5,028

24,04

7,214

25,96

5,842

26,98

13,55

TOP FIRLATMA (m)

8,329

1,713

7,763

3,327

6,505

1,395

5,911

2,705

3,82

1,84

SAĞLIK TOPU (m)

3,891

0,85

3,319

0,876

2,551

0,382

2,411

0,404

1,577

0,801

ILLINOIS ÇEVİKLİK (s)

21,75

1,706

23,6

1,491

24,56

2,243

26,25

2,676

28,86

3,548

 

 

 

Tablo 3. Çoklu Branş Yetenek Belirleme ve Geliştirme Pilot Proje Kızlar Birinci Ölçüm Sonuçları

 


KIZ

2001 DOĞUMLU  N=3

2002 DOĞUMLU               N=8

2003 DOĞUMLU     N=27

2004 DOĞUMLU      N=20

2005 DOĞUMLU                N=7

Ort.

SS

Ort.

SS

Ort.

SS

Ort.

SS

Ort.

SS

VÜCUT AĞIRLIĞI (kg)

36,67

6,123

30,18

7,427

23,04

3,386

24,1

5,881

19,29

2,51

VÜCUT YAĞ YÜZDESİ  (%)

23,17

2,515

18,88

8,574

10,41

5,409

14,73

8,358

11,93

6,379

BOY UZUNLUĞU (cm)

136

6,245

126,2

6,926

118,8

6,254

115,1

7,57

107,8

4,662

VÜCUT KİTLE İNDEKSİ (kg/m2)

19,71

1,747

18,75

3,231

16,35

2,053

17,98

2,933

16,54

1,24

OTURMA BOYU (cm)

72

3,606

66,92

3,872

63,42

4,87

61,24

3,8

58,2

2,616

EL UZUNLUĞU (cm)

15,67

0,577

14,5

1,679

13,83

1,115

13,53

1,328

12,8

0,789

ÖN KOL UZUNLUĞU (cm)

33,67

2,082

33

2,985

30,17

2,125

31,41

4,017

27,5

1,841

KULAÇ UZUNLUĞU (cm)

135

8,544

127,8

9,104

118,5

7,717

114,2

9,369

104,5

4,503

ÜST KOL UZUNLUĞU (cm)

22,67

3,786

19,42

1,443

18,83

1,403

18,82

3,377

16

2,16

OMUZ GENİŞLİĞİ (cm)

30,9

1,697

29,99

1,856

27,29

1,58

27,91

1,955

24,7

1,464

KALÇA GENİŞLİĞİ (cm)

24,3

3,818

23,15

3,738

20,76

1,263

20,5

1,365

19,4

0,953

KARIŞ UZUNLUĞU (cm)

19

0

17,75

0,965

16,42

1,24

15,82

1,59

15

1,054

AYAK BOY UZUNLUĞU (cm)

22

1

19,67

1,155

18,42

1,311

17,59

1,734

16,5

1,179

10 METRE SPRİNT (s)

2,695

0,191

2,672

0,196

2,99

0,365

2,945

0,268

3,201

0,393

20 METRE SPRİNT (s)

5,24

0,75

4,94

0,512

5,454

0,512

5,576

0,572

6,105

0,766

BOSCO DİKEY SIÇRAMA (cm)

12,57

0,884

15,7

3,024

14,83

2,572

14,8

4,402

13,41

3,798

UZUN ADIM ATLAMA (cm)

84,5

4,95

110,2

14,82

89,83

21,27

84,2

18,28

72,7

23,36

UZAN ERİŞ ESNEKLİK (cm)

34,5

0,707

32,55

5,913

30,05

5,198

31,64

4,001

30,13

3,824

TOP FIRLATMA (m)

5,05

0,212

6,345

2,167

4,9

1,37

4,083

1,447

3,913

1,592

SAĞLIK TOPU (m)

2,975

0,248

2,836

0,562

2,176

0,549

1,895

0,401

1,805

0,577

ILLINOIS ÇEVİKLİK (s)

23,11

0,636

23,06

2,056

24,75

2,447

26,68

1,893

29,53

5,638

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

REFERANSLAR

 

1.     ACSM’S GUIDELINES FOR EXERCISE TESTING AND PRESCRIPTION, Lippincott Williams & Wilkins, 6. Baskı, USA, 2000.

2.     ACSM’S RESOURCE MANUEL, Lippincott Williams & Wilkins, 4. Baskı, USA, 2001.

3.     AÇIKADA C., Atletizm Yetenek Modeli Raporu, Atletizm Federasyonu Eğitim Kurulu Yayınları;2, Ata Ofset, Ankara, 2008.

4.     BAILEY R. et all, Talent Development in Physical Education: A National Survey of Policy and Practise in England, Physical Education and Sport Pedagogy, 14 (1); 59-72, 2009.

5.     BOMPA T.O., CARRERA M.C., Periodization Training For Sports, Human Kinetics, USA, 2005.

6.     BYL J. et. all, Chicken and Noodle Games, Human Kinetics, USA, 2007.

7.     BYL J., 101 Fun Warm Up and Cool Down Games, Human Kinetics, USA, 2004.

8.     CAHILL B.R., PEARL A.J., Intensive Participation in Children’s Sports, Human Kinetics, USA, 1993.

9.     DEKOVEN B., Junkyard Sports, Human Kinetics, USA, 2005.

10.  GABBET T. et all, The Use of Physiological, Anthropometric and Skill Data To Predict Selection in a Talent Identified Junior Volleyball Squad. Journal of Sport Sciences, 25(12); 1337-1344, 2007.

11.  GRAHAM G. et. all., Children Moving, Mayfield Publishing Company, USA; 1993.

12.  JIMENEZ I.P., PAIN M.T., Relative Age Effect in Spanish Association Football. Journal of Sport Sciences, 26 (10); 995-1003, 2008.

13.  KAMAR A., Sporda Yetenek Beceri Performans Testleri, Nobel Yayın, Ankara, 2003.

14.  KARL K., Sporda Yetenek Arama, Seçme ve Yönlendirme, Bağırgan Yayınevi, Ankara, 2001.

15.  KÜÇÜK V., Futbolda Yetenek Seçimi, TFF Eğitim Yayınları, 1. Baskı, İstanbul, 2009.

16.  LEBLANC J., DICKSON L., (Çeviri; Gül G.), Çocuklar ve Spor, Bağırgan Yayınevi, Ankara 2005.

17.  MOHAMMED H. et all, Anthropometric and Performance Measures fort he Development of a Talent Detection and Identification Model in Youth Handball, Journal Of Sport Sciences, 27 (3); 257-266, 2009.

18.  MUJIKA I. et all, Fitness Determinants of Success in Men’s and Women’s Football. Journal of Sport Sciences, 27 (2); 107-114, 2009.

19.  MURATLI S., Çocuk ve Spor, Nobel Yayın, 2. Baskı, Ankara, 2007.

20.  NASPE, Physical Best Activity Guide, Human Kinetics, USA, 2005.

21.  SEVİM Y., Antrenman Bilgisi, Nobel Yayın, 1. Baskı, Ankara, 2002.

22.  TRNICIC S. et all, Player Selection Procedures in Team Sport Games, Acta Kinesiologica 2 (1); 24:28, 2008.

23.  TUTKUN E., Futbolda Yetenek Seçim Modelleri, Akademi Yayıncılık, 1. Baskı, İstanbul, 2007.

 

Diğer Haberler (Son 5)
NAMAĞLUP ŞAMPİYONLUK ÜNVANIMIZI BU YIL DA KORUDUK
Maliye Milli Piyango Süper Genç Takımı Türkiye Şampiyonu
İLK MASTER COACH KURSU TAMAMLANDI
Sportif Performans Akademi
Master Coach Licensing Course
     
 
 
     
     
Test Anket 1
Test 1
Test 2
Test 3
Test 4
Temmuz 2019
P S Ç P C C P
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12
Anasayfa  |  Haberler  |  Duyurular  |  Etkinlikler  |  Antrenörlük Kursları  |  Ders Notları  |  Makaleler  |  Hentbol  |  Antrenman Bilgisi  |  Anketler
Ziyaretçi Defteri  |  Fotoğraf Galerisi  |  Özgeçmiş   |  Yayınlar   |  İletişim
© 2009 Murat Bilge, Tüm hakları saklıdır.
Tasarım ve Uygulama: Karun Dizayn